Zapraszamy do lektury artykułu o libańskiej wiosce chrześcijańskiej uwięzionej w ogniu konfliktu na południu kraju. W ramach projektu „Pomoc dla Ziemi Świętej” Sekretariat Misji Zagranicznych Księży Sercanów objął chrześcijan z Ayn Ebel pomocą humanitarną w związku z działaniami wojennymi i okupacją tych terenów przez wojsko izraelskie.
Ain Ebel to nie tylko wioska położona na południowych krańcach Libanu – to miejsce na styku czasu i wieczności, ziemi i nieba, dziedzictwa i przyszłości.
Położenie i geografia – kraina wybrana przez historię
Ain Ebel to miejscowość położona w południowym Libanie, należąca administracyjnie do okręgu Nabatieh w regionie Bint Jbeil. Znajduje się około 140 km od Bejrutu oraz w linii prostej około 25 km od wybrzeża Morza Śródziemnego. Wieś rozciąga się na wzgórzu, na wysokości od 750 do 850 metrów nad poziomem morza.
Jej lokalizacja nie jest przypadkowa. Od wieków stanowiła strategiczny punkt na szlaku handlowym łączącym Tyr z Damaszkiem i Hajfą. Położenie to czyniło ją miejscem styku kultur i cywilizacji, a także częścią naturalnego łańcucha źródeł wodnych biegnących w kierunku Kany, a dalej ku wybrzeżu.
Według historyka Josepha Toufika Khoreicha nazwa „Ain Ebel” oznacza „Źródło Mnichów” – od aramejskiego „ain” (źródło) i „ebel” (pustelnik lub mnich). Inne interpretacje wskazują, że „Ebel” może być zniekształconą formą imienia Baal, semickiego bóstwa burzy i płodności, co nadawałoby nazwie znaczenie „Źródło nawadniania”. Z kolei w klasycznym języku arabskim nazwę tłumaczy się jako „Źródło wielbłądów”.
Miejscowość charakteryzuje się klimatem śródziemnomorskim z wyraźnie zaznaczonymi czterema porami roku. Jesień i wiosna są łagodne i deszczowe, zima bywa chłodna i sporadycznie śnieżna, natomiast lato jest suche i przyjemne, ze średnimi temperaturami w granicach 25–27°C.
Głównymi produktami rolnymi są oliwki, migdały, kasztany, orzechy pekan, winogrona, figi, granaty i jabłka. Okolicę uzupełniają lasy dębowe i sosnowe rozciągające się na obrzeżach wsi.
Początki – od starożytności po czasy rzymskie
Ślady działalności ludzkiej na tym obszarze sięgają paleolitu dolnego. Znalezione narzędzia kamienne świadczą o wczesnym osadnictwie i aktywności łowieckiej. W okolicy odkryto również pozostałości archeologiczne z czasów biblijnych.
W starożytności na terenie Ain Ebel znajdowała się świątynia poświęcona kananejskiej bogini Aszerze, zwanej „Matką Bogów”. W pewnym sensie duchowa ciągłość tego miejsca trwa do dziś poprzez kult Maryi, Matki Bożej – patronki wsi, na której cześć organizowane są coroczne uroczystości.
Na obrzeżach miejscowości, w rejonie Shlaaboun, francuski historyk Ernest Renan – działający z ramienia Napoleona III – odkrył starożytne cmentarzyska oraz liczne struktury archeologiczne. Opisywał krajobraz pełen podziemnych korytarzy, kamiennych budowli i rzeźbionych sarkofagów, wiążąc te miejsca z biblijnym miastem Shaalabbin z plemienia Dana.
Wśród odkryć znajdowała się także fenicko-rzymska świątynia z II–III wieku n.e., poświęcona Apollinowi i Artemidzie (utożsamianej z Dianą i Astarte). Z jednego z grobowców wydobyto płaskorzeźbę przedstawiającą te bóstwa. Została ona przetransportowana do Francji i obecnie znajduje się w Luwrze jako przykład sztuki fenicko-rzymskiej. W 2011 roku do Ain Ebel przekazano jej replikę.
Na ścieżkach Ewangelii
Ain Ebel zajmuje szczególne miejsce na mapie duchowej regionu. Leży pomiędzy Dolną Galileą a tzw. „Galileą Narodów”, na terenach, przez które – według tradycji – przemierzał Jezus Chrystus podczas podróży między Nazaretem, Tyrem i Sydonem.
Miejscowość położona jest wzdłuż historycznego szlaku źródeł wodnych, który łączył Galileę z wybrzeżem Morza Śródziemnego. Szlak ten przebiegał przez Kanę – miejsce cudu przemiany wody w wino – a następnie prowadził do Tyru. Dzięki temu Ain Ebel znajduje się na przecięciu ważnych dróg religijnych i kulturowych.
Rozwój społeczności chrześcijańskiej
Dostępne źródła wskazują, że miejscowość była nieprzerwanie zamieszkana co najmniej od XVI wieku. W tym okresie chrześcijańscy osadnicy, głównie maronici, migrowali z północnego Libanu, aby uprawiać ziemie południa.
Proces ten nasilił się za panowania emira Fakhra al-Dina II, który wspierał osadnictwo i rozwój regionu. Ain Ebel stało się jednym z filarów tej polityki oraz symbolem obecności chrześcijan na południu kraju. Do dziś niemal całą populację miejscowości stanowią chrześcijanie, głównie wyznania maronickiego.
Miejscowość, licząca około 5000 mieszkańców, przez długi czas należała do najbardziej produktywnych rolniczo obszarów regionu. Tradycja mówi o karawanach wielbłądów transportujących produkty rolne do portu w Tyrze – co stanowiło symbol gospodarczego znaczenia wsi.
Edukacja i rola jezuitów
W 1888 roku mieszkańcy przekazali jezuitom rozległy teren pod działalność edukacyjną, potwierdzając swoją decyzję podpisami niemal wszystkich rodzin. Był to wyraz silnego przywiązania do edukacji i współpracy z Kościołem.
Dziś w Ain Ebel działają trzy szkoły – dwie prywatne oraz jedna publiczna – wywodzące się z tej tradycji. Szkoła Najświętszego Serca, założona w 1881 roku, należy do najstarszych w regionie. Co istotne, miejscowość była pionierem koedukacji, oferując edukację zarówno chłopcom, jak i dziewczętom w czasach, gdy było to rozwiązanie rzadko spotykane.
Tragiczne wydarzenia i kształtowanie tożsamości
Po upadku Imperium Osmańskiego i ustanowieniu mandatu francuskiego mieszkańcy Ain Ebel opowiedzieli się za włączeniem do Wielkiego Libanu.
5 maja 1920 roku wioska została zaatakowana przez zbrojne oddziały, co doprowadziło do śmierci ponad 100 mieszkańców i poważnych zniszczeń. Po wyczerpaniu amunicji obrońcy zostali zmuszeni do odwrotu, a część ludności uciekła do Hajfy, skąd później powróciła do Tyru.
Zniszczenia objęły domy, kościoły, szkołę i klasztor. Wydarzenia te na trwałe zapisały się w pamięci lokalnej społeczności i wpłynęły na jej tożsamość, umacniając przywiązanie do ziemi i idei państwowości libańskiej.
Ain Ebel dziś – dziedzictwo i przyszłość
Ain Ebel pozostaje symbolem ciągłości, odporności i przywiązania do tradycji. To miejsce, w którym historia, wiara i codzienne życie splatają się w jedną opowieść.
To nie tylko punkt na mapie, lecz:
- świadek historii sięgającej tysięcy lat,
- miejsce zakorzenione w tradycji chrześcijańskiej i ewangelicznej,
- obszar o bogatym dziedzictwie archeologicznym,
- symbol tożsamości i wytrwałości mieszkańców południowego Libanu,
- ośrodek edukacji i rozwoju społecznego,
- przykład harmonijnego współistnienia kultury, pracy i wiary.
